پیش از این، این باور نادرست وجود داشت که مراجعه به روانشناس یا مشاور صرفا به دلیل دارا بودن اختلال روانی است. و افرادی که برای مشاوره مراجعه میکنند بیمار روانی محسوب میشوند. بنابراین، اغلب افراد برای جلوگیری از انگ های مرتبط با مشاوره، مشکلات خود را پنهان میکردند و از مراجعه به متخصص خودداری می نمودند.
امروزه با افزایش آگاهی جمعی درباره روانشناسی و مشاوره افراد بیشتر از گذشته متوجه اهمیت استفاده از خدمات مشاوره و روانشناسی برای سلامت روان شده اند و زمانی که چیزی آرامش روانی آنها را مختل میکند، رواندرمانی و مشاوره را انتخاب می کنند.
اما آیا برای مشورت گرفتن و درمان خود به سراغ فرد مناسبی میروید؟ با شنیدن اصطلاحاتی مانند مشاوره، روانکاوی و روانشناسی، بسیاری از افراد تفاوت بین مشاور، روانشناس، رواندرمانگر، روانپزشک و روانکاو را نمیدانند و در تصمیم گیری برای مراجعه به متخصص سلامت روان دچار مشکل می شوند. در این مقاله برای اینکه شما انتخابی مطابق با نیازهایتان داشته باشید، تفاوتهای این تخصص ها توضیح داده شده است.
مشاور (Consultant) کیست؟
زمانی که برای یک تصمیم گیری مانند انتخاب رشته، انتخاب شغل، انتخاب همسر و… نیاز به مشورت با یک متخصص وجود دارد، مشاوران آموزش دیده بهترین گزینه برای گرفتن راهنمایی و مشاوره هستند. عموما مشاوران دارای مدرک کارشناسی ارشد یا دکتری در رشتههای مشاوره تحصیلی، مشاوره شغلی و مشاوره خانواده میباشند.
روانشناس (Psychologist) کیست؟
یک روانشناس در حوزه روانشناسی آموزش دیدهاست. یک روانشناس میتواند مدرک کارشناسی، کارشناسی ارشد یا دکتری داشته باشد. همچنین ممکن است فقط مشغول تحقیق و پژوهش باشد یا صرفا به درمان بیماران و رواندرمانی بپردازد، یا هر دو.
در واقع به کسی که تحصیلات روانشناسی و مدرک دانشگاهی در این زمینه دارد (فارغ ازینکه به کار درمان مشغول است یا خیر) روانشناس میگویند. روانشناسی دارای گرایش های مختلفی مانند روانشناسی تربیتی، روانشناسی کودکان استثنائی، روانشناسی صنعتی و سازمانی، روانشناسی مثبتگرا و روانشناسی بالینی می باشد.
رواندرمانگر (Therapist) کیست؟
یک رواندرمانگر یا تراپیست با درمان بیماران سروکار دارد. آنها برای دریافت مجوز درمان به طور کلی نیاز به دریافت دو مدرک روانشناسی یا مشاوره در دو مقطع (برای مثال مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد یا کارشناسی ارشد و دکتری) و همچنین گذراندن دوره های کارورزی با نظارت اساتید این رشته دارند.
رواندرمانگری که مدرک روانشناسی یا مشاوره دارد هرگز نمیتواند هیچ دارویی را برای درمان تجویز کند و اگر بیمار یا مراجعی به درمان دارویی نیاز داشته باشد او را به روانپزشک ارجاع می دهد. رواندرمانگران معمولا یک بار در هفته با بیماران خود ملاقات می کنند و جلسات روان درمانی بسته به نوع مشکل مراجع بین 12 تا 20 جلسه یا بیشتر خواهد بود.
روان درمانگران از روش ها و رویکرد های مختلفی برای درمان استفاده می کنند مانند: درمان شناختی رفتاری، درمان هیجان مدار، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (اکت)، طرحواره درمانی، روان درمانی پویشی یا روانکاوی، معنویت درمانی، هنردرمانی، بازی درمانی و… .
تفاوت روانکاوی با روان درمانی چیست؟
روانکاوی یکی از روش های رواندرمانی است که برای درمان به تحلیل خاطرات دوران کودکی در ضمیر ناخودآگاه، تعبیر رویاها، مکانیزم های دفاعی و… می پردازد. بنابراین روانکاوان و روان درمانگران هر دو به درمان اختلالات روانی می پردازند و این باور عمومی که فقط روانکاو می توانند مسائل مراجعان را درمان کنند باوری نادرست است.
یک روانکاو در واقع یک روانشناس است که به درمان مشغول است. اما نمیتوانند دارو تجویز کنند و روش درمان آنها با روانشناس کمی متفاوت است. آنها بر روی خاطرات ناخودآگاه بیمار تمرکز میکنند تا راه حلی برای مشکل فعلی پیدا کنند. و روانکاوان باید سه تا چهار بار در هفته با بیماران خود ملاقات کنند نه یک بار در هفته.
روانپزشک (Psychiatrist) کیست؟
روانپزشک پزشکی است که با بیماران روانی سروکار دارد. در واقع روانپزشکان پزشکانی هستند که پس از گرفتن مدرک پزشکی عمومی، روانپزشکی را به عنوان حوزه تخصصی خود ادامه دادهاند. تفاوت روانپزشک و روانشناس این است که روانپزشکان میتوانند برای بیماران دارو تجویز کنند اما روانشناسان مجوز تجویز دارو ندارند.
چگونه متخصص مورد نیاز خود را درست انتخاب کنیم؟
برای راهنمایی بیشتر در این زمینه میتوانید با پذیرش کلینیک خانواده خوب تماس بگیرید تا همکاران ما شما را راهنمایی کنند. اما اگر چیزی شما را آزار میدهد، میتوانید یک جلسه با یک رواندرمانگر داشته باشید. او در صورت نیاز شما را به یک روانپزشک ارجاع میدهد اگر ببیند به هر یک از آنها نیاز دارید.
بهاره بهرامی؛ کارشناس ارشد روانشناسی بالینی
