آیا متضادها یکدیگر را جذب می کنند؟
آیا من و همسر آینده ام مکمل هم هستیم؟
موضوع شباهت ها و تفاوت ها در انتخاب همسر از موضوعات بسیار مورد توجه است و همواره این سوال مطرح بوده که چه میزان شباهت بین همسران موجب تشکیل زندگی آرام و رضایتمند می شود؟ آیا همسر نیمه گمشده ماست که قرار است نقایص ما را تکمیل کند؟
اختلاف های حل نشدنی بین زوج ها
تحقیقات انجام شده نشان داده است درصد بالایی از اختلافهای بین زوج ها هیچ گاه حل نمی شوند. زیرا ریشه در تفاوتهای شخصیتی و فرهنگی دو طرف دارند. این تفاوتها در ابتدا بسیار جذاب به نظر می رسند. مثلا فردی که آرام و گوشه گیر است از اینکه نامزدش پر جنب و جوش و فعال و پر انرژی است لذت می برد و نامزد او نیز معتقد است از شخصیت آرام و متین نامزدش آرامش می گیرد.
اما تجربه نشان داده است بعد از ازدواج همین تفاوت ها که در ابتدا جذاب بودند به تدریج تبدیل به موضوع اختلاف می شوند. فرد پر انرژی طرف مقابل را به کندی و تنبلی متهم می کند و فرد آرام طرف مقابل را فرد پر شر و شور و عجولی می داند که فکر نکرده تصمیم می گیرد و کم کم واکنشهای نامناسب، عصبانیت و اعتراض جای خود را به جذابیت اولیه می دهد. هر کدام از همسران معتقد است رفتار او درست است و سعی می کند رفتار همسرش را تغییر دهد و از اینجا الگوهای نامطلوب ارتباطی شکل می گیرد و رابطه زوج را دچار مشکل می کند و ممکن است موجب دلزدگی زوج ها از هم و فاصله عاطفی شود.
لزوم مشاوره پیش از ازدواج
مشاوره پیش از ازدواج برای پیشگیری از چنین وضعیتی بسیار مفید خواهد بود. در مرحله اول با انجام آزمونهای شخصیتی، افراد را از تفاوتهایی که در این ویژگی ها دارند آگاه می کند. اگر تفاوت ویژگی های شخصیتی از یک حدی بالاتر باشد به زوج ها هشدار داده می شود که در مورد تبعات این ازدواج بیشتر فکر کنند. زیرا در صورت زیاد بودن فاصله، هر چقدر هر کدام سعی در نزدیک شدن به فرد مقابل داشته باشند نمی توانند به نقطه مطلوب برسند و این فاصله، همواره آزار دهنده خواهد بود.
موضوع دیگر تفاوت های زیاد خانوادگی از نظر اقتصادی، فرهنگی و اعتقادی است که ممکن است در ابتدا به دلیل وجود عشق و علاقه بین دو نفر به چشم نیاید اما در دراز مدت مشکلات زیادی به دنبال خواهد داشت. در واقع هر چه شباهت بین زوج ها از جنبه های گوناگون فردی و خانوادگی بیشتر باشد، آرامش بیشتری در زندگی مشترک خواهند داشت. در مرحله دوم با آموزش مهارتهای ارتباطی به زوج ها، روش های صحیح برخورد با تفاوتها آموزش داده می شود. مهارت همدلی، مهارت مذاکره و حل تعارض از این مهارت هاست.
در مهارت همدلی، زوج ها تمرین می کنند تا بتوانند خود را جای همسر خود قرار دهند و از دیدگاه او به موضوع نگاه کنند و حالات هیجانی و نیازها و خواسته های همسر خود را درک کنند. در مهارت مذاکره و حل تعارض، زوج ها می آموزند که چطور برای رسیدن به توافق، از موضع خود به سمت همسر حرکت کنند و به جای تلاش برای رسیدن به خواسته خود و رضایت کامل، به داشتن رضایت نسبی که تا حدی خواسته های دو طرف را تامین می کند بیندیشند. یکی دیگر از مهارتها که جدیدا در روان شناسی بسیار مورد توجه قرار گرفته است مهارت پذیرش است. منظور از پذیرش، تسلیم شدن در برابر وضعیت زندگی زناشویی و پذیرفتن اجباری شرایط بد موجود نیست.
پذیرش تفاوت های موجود
پذیرش برای زوج هایی که مشکلات آنها با روش های معمول قابل حل نیست راه حلی ارایه می دهد که با به کارگیری آن بتوانند از مشکلات به عنوان محملی برای صمیمیت و نزدیکی بیشتر استفاده کنند. ناسازگاری و اختلاف، بخشی از زندگی طبیعی زوج هاست بنابر این از این دیدگاه، آشفتگی زناشویی به دلیل تفاوت ها، اختلافات و تعارض های بین زوج ها به وجود نمی آید، بلکه این واکنش های مخرب آنها به این ناهماهنگی های اجتناب ناپذیر است که مشکل ساز می شود. در این دیدگاه به زوج ها آموزش داده می شود که به جای اینکه به حل شدن تمام مشکلات زندگی بیندیشند و با واکنش های نامناسب سعی در محکوم کردن همسر خود و تغییر دادن او داشته باشند، هدف خود را بررسی بیشتر مشکلات موجود با دید باز و ایجاد درک بهتر از دیدگاه های یکدیگر قرار دهند.
این نحوه برخورد با مشکلات و پذیرش تفاوتها ی موجود در نیازها، علایق و سلیقه ها موجب می شود، رفتارهایی که قبلا آنها را آشفته می کرد را کمتر ناراحت کننده ببینند و از طریق تحمل و پذیرش بیشتر، با تفاوت های خود کنار بیایند. همچنین می توانند این تفاوت ها را به صورت نقاط قوت و ضعف هر کدام ببینند و در تصمیم گیری ها و امور جاری زندگی و تقسیم کار از نقاط قوت هم بهره ببرند. مثلا اگر یکی از زوج ها در حساب و کتاب و رسیدگی به امور مالی ضعف دارد و دیگری قوی تر است این کار را فرد قوی تر انجام دهد و به همین ترتیب فرد دیگر نیز اموری را به عهده بگیرد که در آن توانمندی بیشتری دارد. به این ترتیب می توان به جای جنگیدن با تفاوتها از آنها در جهت ارتقای رابطه و پیشبرد اهداف زندگی مشترک استفاده کرد.
دکتر فاطمه فروزش یکتا
